Na wniosek zainteresowanej osoby w\u0142a\u015bciwy urz\u0105d gminy jest obowi\u0105zany stwierdzi\u0107, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydaj\u0105c stosowne za\u015bwiadczenie w celu przed\u0142o\u017cenia w zak\u0142adzie pracy. Je\u015bli urz\u0105d gminy nie dysponuje dokumentami umo\u017cliwiaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia, zawiadamia na pi\u015bmie o tym fakcie osob\u0119 zainteresowan\u0105 .
Z przepis\u00f3w wynika, ze w tym przypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mog\u0105 by\u0107 udowodnione zeznaniami co najmniej dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych w tym czasie na terenie, na kt\u00f3rym jest po\u0142o\u017cone to gospodarstwo rolne (art. 3 ustawy o wliczaniu okres\u00f3w pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym).
Wojew\u00f3dzki S\u0105du Administracyjnego w Lublinie w wyroku z dnia 23 stycznia 2025 r., III SA\/Lu 727\/24
\u201e(\u2026) za\u015bwiadczenie ma potwierdza\u0107 istnienie okre\u015blonych fakt\u00f3w lub stanu prawnego, kt\u00f3re organ jest w stanie stwierdzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce, o kt\u00f3rym mowa w art. 218 \u00a7 2 KPA, spe\u0142nia jedynie rol\u0119 pomocnicz\u0105 i nie mo\u017cna go uto\u017csamia\u0107 z post\u0119powaniem dowodowym, o kt\u00f3rym mowa w Dziale II KPA, kiedy to organ przed wydaniem decyzji ma obowi\u0105zek dok\u0142adnego ustalenia stanu faktycznego na podstawie oceny przeprowadzonych dowod\u00f3w.(\u2026)\u201d
W orzeczeniu wskazano, ze za\u015bwiadczenie potwierdza stan ustalony, w \u017ar\u00f3d\u0142ach, na kt\u00f3rych bazuje organ wydaj\u0105cy za\u015bwiadczenie. Przedmiotem tego post\u0119powania jest badanie, czy w ewidencji, rejestrach s\u0105 dane, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 podstaw\u0105 wystawienia za\u015bwiadczenia. WSA wskaza\u0142, ze przedmiotem post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105cego, o kt\u00f3rym mowa w art. 218 \u00a7 2 KPA mog\u0105 by\u0107 zatem okoliczno\u015bci wynikaj\u0105ce z istniej\u0105cych ewidencji, rejestr\u00f3w i innych danych, czy te\u017c wyja\u015bnienie, czy dane te odnosz\u0105 si\u0119 do osoby wnioskodawcy, fakt\u00f3w oraz stanu prawnego, kt\u00f3rego po\u015bwiadczenia domaga si\u0119 zainteresowany, a tak\u017ce ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mog\u0105 zawiera\u0107 \u017c\u0105dane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponent\u00f3w. Z orzeczenia WSA wynika, ze \u201e(\u2026) post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa nie obejmuje przeprowadzania dowodu z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w.(\u2026)\u201d
Wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1141\/19
\u201e(\u2026) Za\u015bwiadczenie jest wi\u0119c zatem wy\u0142\u0105cznie przejawem wiedzy, nie za\u015b woli organu administracji i jako czynno\u015b\u0107 faktyczna nie wywo\u0142uje skutk\u00f3w prawnych. Ze swojej istoty za\u015bwiadczenie ma potwierdza\u0107 istnienie okre\u015blonych fakt\u00f3w lub stanu prawnego, kt\u00f3re organ jest w stanie stwierdzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie na podstawie posiadanej dokumentacji.(\u2026).<\/p>\n\n\n\n
Analiza kolejnych orzecze\u0144 ujawnia dwie r\u00f3\u017cne linie orzecznicze dotycz\u0105ce procedury wydawania przez urz\u0119dy gmin za\u015bwiadcze\u0144 o pracy w gospodarstwie rolnym. R\u00f3\u017cnica dotyczy ustalenia czy w tym post\u0119powaniu dopuszczalny jest dow\u00f3d z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w.
Fakt, \u017ce wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 dwie linie orzecznicze potwierdzi\u0142 Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 18 marca 2026 r., II SA\/Po 883\/25.
Jedna linia orzecznicza zgodnie z kt\u00f3r\u0105, przepis art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okres\u00f3w pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego sta\u017cu pracy, nie stanowi lex specialis wobec art. 218 \u00a7 2 k.p.a., na podstawie kt\u00f3rego organ przed wydaniem za\u015bwiadczenia, mo\u017ce przeprowadzi\u0107 w koniecznym zakresie post\u0119powanie wyja\u015bniaj\u0105ce. Wg tej koncepcji przepis art. 3 ust. 3 jest adresowany do organ\u00f3w orzeczniczych, pracodawc\u00f3w, czy rentowych a nie do organu wydaj\u0105cego za\u015bwiadczenie. (wyrok NSA z 10 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 1477\/18, wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1141\/19).
Zgodnie z drug\u0105 lini\u0105 orzecznicz\u0105 przepis art. 3 ust.3 ustawy o wliczaniu okres\u00f3w pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego sta\u017cu pracy, stanowi lex specialis do art. 218 \u00a7 2 k.p.a., a to oznacza, ze organ wydaj\u0105cy za\u015bwiadczenie w ramach post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105cego mo\u017ce dokonywa\u0107 ustale\u0144 na podstawie zezna\u0144 co najmniej dw\u00f3ch ww. \u015bwiadk\u00f3w.
Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Poznaniu uzna\u0142, ze w\u0142a\u015bciwa jest druga koncepcja druga. Jako uzasadnienie S\u0105d wskaza\u0142, ze ustawodawca \u201e(\u2026) w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 u.w.o.p. przewidzia\u0142 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej pomimo braku stosownych dokument\u00f3w, mo\u017cliwe jest wydanie za\u015bwiadczenia o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Tym samym dopuszczona zosta\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 nie tylko przeprowadzenia post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105cego, ale wr\u0119cz udowodnienia tego faktu zeznaniami dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych w tym czasie na terenie, na kt\u00f3rym jest po\u0142o\u017cone gospodarstwo rolne. Rzecz\u0105 zrozumia\u0142\u0105 jest, \u017ce powy\u017cszy spos\u00f3b dowodzenia mo\u017cliwy jest w\u00f3wczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. (\u2026)\u201d (Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 marca 2026 r., II SA\/Po 883\/25)
W orzeczeniu S\u0105d wskaza\u0142, ze w przypadku gdy \u201e(\u2026) organ gminy nie dysponuje dokumentami umo\u017cliwiaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia to po to zawiadamia zainteresowan\u0105 osob\u0119 o tym fakcie pisemnie aby ta wskaza\u0142a mu co najmniej dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych \u201cw tym czasie\u201d na terenie, na kt\u00f3rym jest po\u0142o\u017cone gospodarstwo rolne. Tylko organ gminy, kt\u00f3ry jest uprawniony do wydania za\u015bwiadczenia ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 prostego zweryfikowania w swoich rejestrach i dokumentach faktu zamieszkiwania wskazanych \u015bwiadk\u00f3w na terenie gminy \u201cw tym czasie\u201d, jak i wiarygodno\u015bci ich zezna\u0144 (blisko\u015bci po\u0142o\u017cenia gospodarstw, utrzymywania wzajemnych kontakt\u00f3w itp.). Za tak\u0105 interpretacj\u0105 przemawia zatem zar\u00f3wno literalne brzmienie ww. przepis\u00f3w, jak i ich systematyka.(\u2026)\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wyrok NSA z 6.03.2025 r., sygn. III OSK 127\/22,
\u201e(\u2026) Zasadniczo zadaniem w\u0142a\u015bciwego urz\u0119du gminy jest przeprowadzenie kwerendy archiwalnej we wszystkich posiadanych ewidencjach i rejestrach oraz innych dokumentach i odpowiednio wydanie za\u015bwiadczenia, o ile okresy zatrudnienia znajduj\u0105 tam potwierdzenie, b\u0105d\u017a zawiadomienie wnioskodawcy o tym, \u017ce organ nie dysponuje dokumentami uzasadniaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia. (\u2026)\u201d
\u201e(\u2026) je\u017celi organ gminy nie dysponuje dokumentami umo\u017cliwiaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia to po to zawiadamia zainteresowan\u0105 osob\u0119 o tym fakcie pisemnie aby ta wskaza\u0142a mu co najmniej dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych \u201cw tym czasie\u201d na terenie, na kt\u00f3rym jest po\u0142o\u017cone gospodarstwo rolne. Tylko organ gminy, kt\u00f3ry jest uprawniony do wydania za\u015bwiadczenia ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 prostego zweryfikowania w swoich rejestrach i dokumentach faktu zamieszkiwania wskazanych \u015bwiadk\u00f3w na terenie gminy \u201cw tym czasie\u201d, jak i wiarygodno\u015bci ich zezna\u0144 (blisko\u015bci po\u0142o\u017cenia gospodarstw, utrzymywania wzajemnych kontakt\u00f3w itp.).(\u2026)\u201d
Podsumowuj\u0105c, wyrok NSA z 2020 r. oraz WSA w Lublinie z 2025 r. nakazuj\u0105 urz\u0119dom gmin odm\u00f3wi\u0107 wydania za\u015bwiadczenia, gdy brak jest dokument\u00f3w, natomiast wyrok WSA w Poznaniu z 2026 r. nakazuje w takiej sytuacji przes\u0142ucha\u0107 \u015bwiadk\u00f3w i d\u0105\u017cy\u0107 do wydania za\u015bwiadczenia na tej podstawie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na wniosek zainteresowanej osoby w\u0142a\u015bciwy urz\u0105d gminy jest obowi\u0105zany stwierdzi\u0107, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydaj\u0105c stosowne za\u015bwiadczenie w celu przed\u0142o\u017cenia w zak\u0142adzie pracy. Je\u015bli urz\u0105d gminy nie dysponuje dokumentami umo\u017cliwiaj\u0105cymi wydanie za\u015bwiadczenia, zawiadamia na pi\u015bmie o tym fakcie osob\u0119 zainteresowan\u0105 .Z przepis\u00f3w wynika, ze w tym przypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-16","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prawo-pracy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions\/18"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bt-hr.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}